ŻYCIE W ZIMIE - PRZYPADEK
NAJMNIEJSZYCH SSAKÓW ŚWIATA

Autor: Michał Bogadziewicz
Wszechświat: tom 113, nr 1-3, s. 49-50, 2012 rok

(...) Najmniejszy polski gatunek ryjówki (Soricidae) - ryjówka malutka (Sorex minutus) – waży zaledwie 3g. Nie jest to nawet pełna łyżeczka cukru. Jej wyjątkowo maleńki organizm pracuje bardzo szybko. (...) Serce bije nawet 1000 razy na minutę. Tak ogromne tempo przemiany materii wymusza na nich ciągłe poszukiwanie pokarmu, by sprostać wymaganiom energetycznym. W ciągu doby zwierzę to musi zjeść ilość pokarmu odpowiadającą masie jej ciała. (...) Z drugiej strony, małe ciało nie pozwala na gromadzenie dużych zapasów energetycznych w postaci tłuszczu.(...) W podobnej sytuacji jest jej trochę większa kuzynka, ryjówka aksamitna (Sorex araneus) (8 g) oraz już spory jak na rodzinę ryjówkowatych (Soricidae) rzęsorek rzeczek (Neomys fodiens) (14 g). Te trzy gatunki, wraz z rzęsorkiem mniejszym (Neomys anomalus), tworzą reprezentacje polskich ryjówek z podrodziny Soricinae. (...)

(...) Żaden z tych gatunków nie posiada zdolności do zapadania w stan hibernacji. W związku z tym, nie mogą po prostu przespać zimy, jak o wiele większe od nich susły czy niedźwiedzie. Mimo wszystko, ryjówki w toku ewolucji wykształciły tak skuteczne (choć subtelne) mechanizmy zimowania, że ich śmiertelność w tym sezonie nie jest wcale duża. Co więcej - może być nawet mniejsza niż jesienią, czy późnym latem.

W jaki sposób to osiągają? Najciekawszą adaptacją jest zjawisko zwane efektem Dehnela. Nazwane tak zostało na cześć wybitnego polskiego naukowca, który opisał je jako pierwszy - prof. Augusta Dehnela. Zimą ryjówki dosłownie się zmniejszają. (...) Dzięki częściowej resorpcji dysków w ich kręgosłupach, długość ich ciała ulega skróceniu. (...)


ryjowka

Ryc. 1. Ryjówka aksamitna Sorex araneus. Fot. Cezary Korkosz.

separator

  1. Jakie są jeszcze inne przystosowania ryjówek do niekorzystnych warunków charakterystycznych dla zimowej pory roku ?
  2. Jakie zachodzą zmiany w budowie anatomicznej oraz w zachowaniu ryjówek ?

Chcielibyście poznać odpowiedzi na wyżej zamieszczone pytania oraz dowiedzieć się wielu innych wiadomości na temat tej interesującej grupy organizmów? Zapraszam do zapoznania się z całą treścią artykułu zamieszczonego w czasopiśmie „Wszechświat”.  (mgr Agnieszka Osipowicz)