MAKROFAGI


A on pisał: "Kochani rodzice!...
Skończę... bieda... dużo do roboty..."
I dziś skończył... umarł na suchoty...

Jan Kasprowicz „Z chałupy” sonet XXXIX.

Jak obecnie nazywamy chorobę, na którą zmarł bohater sonetu Kasprowicza i jaka jest rola makrofagów w jej patomechanizmie?



makrofagi

Makrofag w organizmie ssaka.
Zdjęcie pochodzi z transmisyjnego mikroskopu elektronowego
http://remf.dartmouth.edu/images/mammalianLungTEM/source/1.html


Autor pytania konkursowego:  dr n. med. Katarzyna Nazimek

Odpowiedzi należy przesłać na adres: biologia@nowodworek.krakow.pl do dnia 17.12.2015 (włącznie).

Termin nadsyłania odpowiedzi na konkurs numer 2 upłynął.

Oto prawidłowa odpowiedź:

Suchoty to dawna nazwa gruźlicy. Rola makrofagów w patomechanizmie tej choroby jest złożona. Podczas zakażenia prątkami gruźlicy, do którego dochodzi drogą kropelkową, przez wdychanie powietrza zawierającego prątki uwolnione przez chorego podczas kaszlu, mówienia czy nawet oddychania, makrofagi pęcherzyków płucnych fagocytują bakterie. Jeżeli kontakt z chorym jest jednorazowy i krótkotrwały, wówczas niewielka ilość wdychanych prątków zostaje skutecznie zabita przez cytotoksyczne działanie tlenku azotu, reaktywnych form tlenu i enzymów obecnych w fagolizosomach makrofagów płucnych. Jeżeli zainhalowana liczba prątków jest duża, wówczas odpowiedź makrofagów staje się niewydolna, a bakterie przeżywają i namnażają się wewnątrz makrofagów, które rozpoczynają prezentację antygenów prątka gruźlicy limfocytom T, różnicującym w kierunku limfocytów pomocniczych typu I. Niestety aktywacja swoistej odpowiedzi immunologicznej przeciw prątkom wymaga około 3 tygodni, w trakcie których prątki nadal namnażają się w makrofagach, co prowadzi do nekrozy tych komórek i w efekcie do rozwoju tzw. martwicy serowatej. Dodatkowo zakażone makrofagi migrują do innych tkanek oraz do krwi rozprzestrzeniając zakażenie, przez co ogniska martwicze mogą rozwinąć się w innych narządach. Rozwój zmian martwiczych jest następnie ograniczony przez naciekające swoiste limfocyty T pomocnicze i niezakażone makrofagi działające cytotoksycznie względem prątków i zakażonych komórek. Zazwyczaj dochodzi do zwapnienia otaczającej tkanki pod wpływem wydzielanych przez makrofagi czynników stymulujących fibroblasty i powstania tzw. gruzełków gruźliczych, dzięki czemu pozostałe „zdrowe” tkanki zostają skutecznie oddzielone od miejsca zakażenia. Zazwyczaj jednak prątki przeżywają i nadal namnażają się w gruzełkach (zwykle bezobjawowo), dlatego, gdy dojdzie do uszkodzenia struktury gruzełka (np. upośledzenie odporności, choroba zakaźna, uraz, ostre zapalenie płuc), prątki uwalniane są do otoczenia i zakażają kolejne makrofagi, czemu zwykle towarzyszą ostre objawy gruźlicy.

Źródło:
Ptak W, Ptak M, Szczepanik M. Podstawy immunologii. PZWL, Warszawa 2008.
Szczeklik A, Gajewski P. Interna Szczeklika, Podręcznik chorób wewnętrznych. Medycyna Praktyczna, Kraków 2013.

Nagrody otrzymali:
bieżący numer czasopisma "Wszechświat"

  • Pola Dryja z klasy I C
archiwalny numer czasopisma "Wszechświat"
  • Piotr Oleksy z klasy I C
  • Anita Przytuła z klasy II C
  • Kinga Tomasik z klasy I C
  • Katarzyna Zimowska z klasy I C
Gratulujemy.